078 619 30 68 info@steunpuntkoel.nl

De BOPZ gaat verdwijnen. De wet voor gedwongen opname van mensen die een gevaar vormen voor zichzelf of anderen, wordt per 1 januari 2020 vervangen door twee nieuwe wetten, die het mogelijk maken om ook buiten de instellingsmuren gedwongen geestelijke zorg te verlenen. Een wezenlijke verandering, met danige

 consequenties voor patiënten en zorgverleners die in de praktijk te maken krijgen met geestelijke ontregeling.

De Bopz is ooit in het leven geroepen om door middel van gedwongen intramurale opname bij rechtsbeschikking te voorkomen dat mensen die een gevaar voor zichzelf of hun omgeving vormen, overgaan tot geweldpleging, zelfmoord of vernieling. De Wet verplichte ggz (Wvggz) en de Wet zorg en dwang (Wzd) die per 1 januari 2020 van kracht worden, zijn in zeker opzicht drastischer, omdat ze het mogelijk maken dat er behalve in instellingen, ook extramuraal en zelfs preventief gedwongen zorg verleend kan worden aan mensen die psychiatrisch ontregelen, of een psychogeriatrische stoornis of verstandelijke beperking hebben. Dit betekent dat de wetten ruimer kunnen worden toegepast dan enkel in situaties waar onmiddellijke escalatie dreigt, zoals gold voor de Bopz, ook al is het zachtere ervan dat mensen in hun vertrouwde omgeving kunnen worden dwangbehandeld. Bij beide wetten is het streven dat de verplichte zorg zo kort mogelijk duurt, maar zo lang als noodzakelijk. Uitgangspunt blijft dat iemand alleen na het oordeel van een rechter tegen zijn wil opgenomen kan worden.

In de uitwerking van de twee wetten bestaat er echter een verschil in rechtsbescherming tussen mensen met een verstandelijke beperking of dementie enerzijds en psychiatrische patiënten anderzijds. Het toezicht op dwangzorg in de ggz is namelijk voorbehouden aan een psychiater, maar in de Wet zorg en dwang is het toezicht minder eenduidig. Wzd-functionarissen zijn niet altijd artsen, ook al heeft dwangzorg soms gevolgen voor de gezondheidstoestand van een patiënt, of kan problematisch gedrag soms een medische oorzaak hebben. Vanwege deze interactie staat er in een aanpassing van de Wet zorg en dwang dat Wzd-functionarissen die zelf geen arts zijn, altijd eerst een arts moeten raadplegen over onvrijwillige zorg die verband houdt met gedragsmedicatie, vrijheidsbeperkende maatregelen en insluiting. De wet stelt echter niet duidelijk welke arts geconsulteerd moet worden. De aangewezen hoofdbehandelaars lijken de arts voor verstandelijk gehandicapten (AVG), de specialist ouderengeneeskunde (SO) of de psychiater. Maar juist aan deze artsen is een groot tekort. De Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) maakt zich daarom zorgen dat de rol van hoofdverantwoordelijke voor dwangzorg in de ambulante setting door de nieuwe wetten ongewild en onbedoeld aan de huisarts zal worden toebedeeld, hoewel dit type zorg niet tot hun competentiegebied behoort, en hij er ook niet toe bevoegd is. Huisartsen zouden volgens de LHV enkel geconsulteerd moeten worden over de mogelijkheid om huisartsenzorg te blijven leveren wanneer er dwangzorg wordt toegepast.

 

Ook heerst er onrust over het feit dat niet iedere patiënt simpelweg in het hokje psychiatrie of verstandelijk gehandicaptenzorg kan worden geduwd. Er is te veel overlap tussen de twee sectoren. Voor de psychogeriatrie geldt hetzelfde, want valt iemand met dementie én schizofrenie straks onder de Wzd of Wvggz?

 

De wet gaat binnenkort in, en de praktijk zal uitwijzen hoe de dwang in het vat zal worden gegoten; welke rol de huisarts erin krijgt. Bent u getriggerd om meer over dit onderwerp te lezen? Dan kunt u hiermee vast een beginnetje maken:

Bronnen:

https://www.lhv.nl/actueel/tijdschriften/artikel/lhv-wil-helderheid-over-rol-huisarts-wet-zorg-en-dwang-en-wet

https://www.medischcontact.nl/nieuws/laatste-nieuws/artikel/ophef-over-nieuwe-wet-zorg-en-dwang.htm